Hiện nay có hai loại hệ thống trợ lực lái chính đó là hệ thống lái trợ lực điện và thủy lực. Hệ thống trợ lực lái giúp người lái dễ dàng điều hướng chiếc xe hơn. Đối với trên các dòng xe đời mới nhất là các xe cao cấp, thì hệ thống trợ lực lái điện đang được áp dụng nhiều.
Và để hiểu hơn về cấu tạo cũng như cách thức làm việc của chúng, bài viết dưới đây sẽ là những thông tin mà bạn cần năm rõ, để có thể bảo vệ và có thêm những kiến thức khi sửa hệ thống lái điện ô tô:
I. Tổng quan về hệ thống lái trợ lực điện EPS
Chúng có tên viết tắt là EPS (Electric Power Steering). Đây là hệ thống tiêu chuẩn của những dòng xe ô tô đời mới, với hệ thống thông minh sử dụng một motor điện, để lấy năng lượng từ hệ thống điện trên xe và hỗ trợ quá trình điều khiển tay lái.

Hệ thống trợ lực lái điện không chỉ mang tới cảm giác thoải mái và an toàn cho người điều khiển, mà nó còn hạn chế mức nhiên liệu tiêu hao. Đặc biệt, hệ thống lái trợ lực điện dễ dàng sửa chữa hơn so với sửa chữa thước lái thủy lực nếu chẳng may chúng bị hư hỏng.
1. Cấu tạo của hệ thống lái điện EPS
Hệ thống lái trợ lực điện được cấu tạo và vận hành bởi 5 yếu tố điều khiển chính, đó là: Cảm biến momen xoắn, EPS ECU, ECU động cơ, Motor điện, đèn cảnh báo và cụng đồng hồ báo.

• Cảm biến momen xoắn: được gắn vào cột lái gần thanh xoắn. Chúng đảm nhận nhiệm vụ chuyển đổi momen xoắn thành tín hiệu điện đưa tới EPS ECU. EPS ECU sẽ tiếp nhận tín hiệu này và tính toán mức trợ lực mà động cơ cần.
• EPS ECU: là bộ phận đảm nhận nhiệm vụ vận hành motor trợ lực lái DC gắn trên trục lái. Từ đây, chúng sẽ tạo ra trợ lực dựa vào tín hiệu nhận được từ cảm biến tốc độ xe và tốc độ động cơ.
• ECU động cơ: là bộ phận truyền tín hiệu tốc độ động cơ tới EPS ECU.
• Motor điện DC: là bộ phận có cấu tạo bởi động cơ DC chổi than, roto, cổ góp, cuộn dây và từ trường. Chúng hoạt động tương tự như động cơ khởi động của ô tô để có thể tùy ý tạo ra trợ lực từ tín hiệu của EPS ECU.
• Đèn cảnh báo P/S (năm trên bảng đồng hồ taplo): có chức năng thông báo tới người lái khi hệ thống gặp vấn đề.
• Cụm đồng hồ bảng taplo: bộ phận đảm nhận nhiệm vụ truyền tín hiệu tốc độ xe tới EPS ECU.

2. Cơ cấu hoạt động của hệ thống lái trợ lực điện


Hệ thống trợ lực lái điện là sử dụng điện năng của động cơ sinh ra, để tạo ra lực bổ trợ tác động lên cơ cấu dẫn động lái, nhằm duy trì hoặc thay đổi hướng di chuyển của xe. Từ đó, việc điều hướng sẽ trở nên dễ dàng và thoải mái hơn, tính cơ động của xe sẽ cao hơn.
Để làm được điều này, hệ thống sẽ nhận tín hiệu được gửi về từ cảm biến momen xoắn gắn ở trục lái và chuyển tới ECU để xử lý và tính toán. Sau đó, hệ thống sẽ truyền một dòng điện thích hợp tới motor trợ lực lái điện, đẩy thanh rằng của hệ thống lái. Qua đó, việc xoay trục tay lái theo chiều mà người lái mong muốn trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
II. So sánh lệ thống điện với hệ thống lái thủy lực
So với các dòng xe sử dụng hệ thống tay lái trợ lực thủy lực, thì hệ thống tay lái lái trợ lực điện EPS có nhiều ưu điểm nổi trội hơn hẳn. Thế nhưng, cả hai hệ thống này đều có những nhược điểm riêng sẽ nêu cụ thể dưới đây.


1. Ưu điểm:
Hệ thống lái trợ lực điện có cấu tạo đơn giản nên trọng lượng nhẹ hơn nhiều so với hệ thống trợ lực lái thủy lực. Bởi vậy mà, việc lắp đặt và sửa chữa cũng trở nên dễ dàng hơn.
Đặc biệt, hệ thống này không sử dụng bất kỳ sức mạnh nào từ động cơ khi vận hành. Thay vào đó là chúng sử dụng năng lượng từ motor trợ lực lái điện, để đẩy thanh răng của hệ thống lái khi xe được đánh lái. Vậy nên, hệ thống này sẽ giúp xe tiết kiệm được nhiên liệu hơn khi vận hành.
Bên cạnh đó, hệ thống lái trợ lực điện còn cho cảm giác đánh lái nhẹ nhàng hơn khi xe di chuyển ở dải tốc độ thấp và cảm giác chân thật hơn khi xe di chuyển ở dải tốc độ cao. Điều này sẽ mang lại cảm giác ổn định và an toàn hơn khi điều khiển xe trong mọi điều kiện vận hành.
2. Nhược điểm:
Tuy sở hữu nhiều ưu điểm hơn so với hệ thống trợ lực lái thủy lực, nhưng hệ thống lái trợ lực điện cũng có một số nhược điểm gây bất lợi cho người dùng. Chẳng hạn như, khi xe chạy tới những đoạn cua, thì cho dù người lái đã ngắt hết điện toàn bộ động cơ, nhưng phải mất một lúc thì động cơ mới có thể ngừng lại.
Việc sử dụng công nghệ kiểm soát điện tử và lập trình khá tinh vi, nên đôi khi hệ thống này khiến cảm giác từ vô lăng trở nên quá nhẹ. Người lái gần như không có cảm giác lái chân thật và thậm chí còn có thể cảm nhận được những tiếng động phát ra từ motor trợ lực.Có thể nói rằng, nhờ vào sự thông minh và tiên tiến mà hệ thống trợ lực lái đã gần như thay thế hoàn toàn cho hệ thống trợ lực lái truyền thống trên những mẫu xe cũ. Hệ thống trợ lực lái điện trang bị trên các dòng xe ô tô đời mới sẽ đem đến cho khách hàng trải nghiệm êm ái và an toàn nhất khi sử dụng.